Yangın Değil, Duman Öldürür
Yangın denildiğinde çoğumuzun aklına ilk olarak yükselen alevler gelir.
Oysa yangınlarda asıl tehlike çoğu zaman gözle gördüğümüz alevler değil, görünmeyen dumandır.
Yıllarca itfaiye teşkilatında görev yapmış, ardından yaklaşık yirmi yıldır yangın güvenliği sektöründe hizmet veren birisi olarak birçok yangına müdahale ettim.
Bu süreçte çok acı olaylara şahit oldum. Her yangın bana yeni bir ders verdi.
Ama içlerinden biri var ki, hayatım boyunca unutamayacağım bir tecrübe olarak hafızama kazındı.
Bir fabrika yangınına müdahale ediyorduk.
Olayın heyecanı ve bir an önce içerideki yangına ulaşma düşüncesiyle oksijen tüpümü takmadan binanın içerisine girdim.
İlk dakikalarda herhangi bir sorun yaşamadım.
Ancak ilerledikçe yoğun siyah duman etrafımı tamamen sardı. Birkaç saniye içinde görüş mesafem sıfıra düştü.
Göz gözü görmüyordu.
Hangi yöne gittiğimi bilmiyordum. Nefes almak giderek zorlaşıyordu.
İşte o an ölümle yaşam arasındaki çizginin ne kadar ince olduğunu hissettim.
Panik yapmak yerine aldığımız eğitimleri hatırlamaya çalıştım.
Dumanın yükseldiğini, yere yakın bölgelerde ise nispeten daha temiz hava bulunabileceğini düşündüm.
Hemen yere yattım ve elimde bulunan yangın hortumunu takip ederek sürünmeye başladım.
Hortum beni çıkış kapısına ulaştırdı. Dışarı çıktığımda derin bir nefes aldım ve hayatta olduğuma şükrettim.
Sonradan düşündüğümde ürperdim.
Eğer birkaç dakika daha içeride kalsaydım, belki de beni alevler değil karbon monoksit zehirlenmesi hayattan koparacaktı.
Daha da acısı, o anda içeride dumandan etkilendiğimi kimse bilmiyordu.
Belki de arkadaşlarım beni ancak yangın söndürüldükten sonra bulabilecekti.
İşte bu yüzden her fırsatta aynı cümleyi söylüyorum:
Yangın değil, duman öldürür.
Yangın sırasında ortaya çıkan duman sadece görüşü engellemez. İçerisinde karbon monoksit başta olmak üzere birçok zehirli gaz bulunur.
Bu gazlar çok kısa sürede insanın bilincini kaybetmesine neden olabilir.
Bu nedenle yangınlarda hayatını kaybeden insanların önemli bir kısmı alevlerden değil, dumandan etkilenmektedir.
Bu noktada özellikle sanayi tesisleri ve fabrikalar için hayati öneme sahip bir konuya dikkat çekmek istiyorum: Duman ve Isı Tahliye Sistemleri.
Ne yazık ki bazı işletmeler bu sistemleri gereksiz bir maliyet olarak görebiliyor.
Oysa yangın sırasında oluşan sıcak duman ve yanıcı gazlar bina içerisinde tahliye edilmezse tavanda hızla birikmeye başlar.
Bu sadece içeride çalışanların tahliyesini zorlaştırmaz, aynı zamanda itfaiye ekiplerinin müdahalesini de büyük ölçüde engeller.
Daha da önemlisi, içeride hapsolan aşırı sıcak yanıcı gazlar uygun şartlar oluştuğunda bir anda tutuşabilir.
O an saniyeler içerisinde bütün ortam alevlerle kaplanabilir.
İtfaiyecilerin “flashover” olarak adlandırdığı bu olay, yangınların en tehlikeli safhalarından biridir.
Bir anda tüm işletmenin farklı noktalarının alev almasına neden olabilir ve yangının kontrol altına alınmasını çok daha güç hâle getirir.
İşte bu nedenle fabrika çatılarında bulunan duman tahliye kapakları, sadece dumanı dışarı atan bir sistem değildir.
Aynı zamanda içeride biriken sıcaklığı kontrol altına alır, görüş mesafesini artırır, insanların güvenli tahliyesine yardımcı olur ve itfaiye ekiplerinin yangına daha hızlı müdahale etmesini sağlar.
En önemlisi de ani genel tutuşma riskini azaltarak can ve mal güvenliğine büyük katkı sunar.
Bugün ülkemizde birçok işletme üretim kapasitesini artırmak için milyonlarca liralık yatırımlar yapıyor.
Ancak aynı hassasiyetin yangın güvenliği konusunda da gösterilmesi gerekiyor.
Yangın güvenliği; yangın söndürme tüpünden, sprinkler sistemine; algılama sistemlerinden duman tahliye kapaklarına kadar bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Şunu hiçbir zaman unutmayalım: Yangın güvenliği, yangın çıktıktan sonra değil, çıkmadan önce alınan tedbirlerle sağlanır.
Ben bunu sadece teknik bilgilerden değil, yaşadığım olaylardan biliyorum.
Çünkü bir gün beni hayata döndüren şey cesaret değil; aldığım eğitim, doğru bilgi ve son anda yaptığım doğru hareket oldu.
Rabbim ülkemizi, şehrimizi ve milletimizi her türlü afetten muhafaza eylesin.
Ancak tedbiri de asla ihmal etmeyelim.
Çünkü bazen alınacak küçük bir önlem, bir fabrikanın geleceğini, bir ailenin umudunu ve en önemlisi bir insanın hayatını kurtarabilir.
Sami Saçmalı
TYS Grup Yönetim Kurulu Başkanı
Yangın Güvenliği Uzmanı